Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Waakhonden voor medisch nieuws

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk. Deze week: Hans Vehof, over online toezichthouders op medische nieuwsberichten.

Er verschijnt veel medisch onderzoek dat als bron kan dienen voor gezondheidsjournalistiek. Zo werden er in de eerste vijf maanden van 2017 alweer 54.411 artikelen gepubliceerd met daarin het sleutelwoord ‘cancer’. Ik vraag mij af: maakt deze hoeveelheid het schrijven van nieuws in de krant moeilijk of juist makkelijk? Op de eerste pagina met ‘pubmed’ zoekresultaten staan direct al nieuwswaardige onderwerpen: endoscopic submucosal dissection werkt goed bij vroege maagtumoren; en photo activation of anticancer ruthenium complexes heeft ook potentie. Het is voorstelbaar dat niet elke redactie, van elk nieuwsplatform, het meest relevante nieuws uit de 2600 publicaties van de afgelopen week zal kiezen. Zeker niet wanneer er een deadline nadert. Met veel aanbod vanuit de medische wetenschap lijkt het zelfs verleidelijk om wat meer studies te vertalen en zonder al te veel eigen duiding over te nemen op een eigen website.

In verschillende landen bestaan ‘waakhonden’ voor medisch nieuws: Health News Watchdogs. Een bekende Amerikaanse site is healthnewsreview.org. Journalisten en wetenschappers beoordelen daar nieuws en brengen dan een rapport uit met één tot vijf sterren voor het artikel. Hun criteria zijn onder andere de volgende: worden voordelen van een nieuwe behandeling wellicht overdreven? Als gesteld wordt dat er 50% minder kans is op een bepaalde bijwerking, dan kan dat in werkelijkheid betekenen dat de kans van 1 op 20.000 naar 1 op 40.000 gaat. Oftewel van vreselijk klein naar nog steeds vreselijk klein. Andere criteria die onder de loep worden genomen zijn: wordt er voldoende aandacht besteed aan bestaand bewijs voor effecten van de behandeling? En vertelt de journalist ook dat het medicijn misschien nog veel te duur is; of dat de ontwikkeling nog een decennium duurt? Kortom, deze waakhond helpt het Amerikaanse publiek om kritisch te blijven denken over health claims en zo de publieke dialoog over gezondheidszorg te verbeteren.

Ook in Nederland is het initiatief genomen om nieuwsberichten te becommentariëren. Op doktermedia.nl geven twee artsen uitleg en verdieping van krantenartikelen. Ze stellen de vraag of medisch nieuws “wel echt nieuw is” en of de patiënt “iets kan” met het nieuws. Zodoende worden journalistieke interpretaties – zoals die in de krantenkoppen – door deze sites weer terugvertaald naar nuances. Wie weet voorkomen watchdogs daarmee verwarring en valse hoop bij kwetsbare informatiezoekende patiënten. Dergelijke mogelijke bijeffecten van medisch nieuws worden door mijzelf onderzocht in de EMIT (Effects of Messages about Innovative Therapies) studie.

Share this on social networks

Leave a Reply