Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Verhalende gezondheidscommunicatie voor laaggeletterde doelgroepen

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk. Deze week: José Sanders, over zwaarlijvige truckers en overtuigende verhalen.

Begrijpelijke Taal conferentie

Op vrijdag 11 november 2016 wordt het NWO-ZonMW-programma Begrijpelijke taal en effectieve communicatie afgesloten met een slotconferentie (http://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/begrijpelijke+taal/slotconferentie). De research groep Persuasive Communication heeft deel uitgemaakt van dit programma, met het project Narrative Health Interventions, met als projectgroeps-leden: prof. dr. Hans Hoeken (thans UU), Anniek Boeijinga MA, dr. Anneke de Graaf en dr. José Sanders.

 

Truckers

In dit project, waarin we samenwerkten met gezondheidswetenschappers Catelijne Joling van ArboNed en Daniëlle Noorloos van het Sector Instituut Transport en Logistiek, onderzochten we of narratieve gezondheidsvoorlichting een goed alternatief biedt om met doelgroepen te communiceren die een lagere “gezondheidsgeletterdheid” hebben. Specifiek draaide het project helemaal rond vrachtwagenchauffeurs als doelgroep. Een economisch belangrijke doelgroep, want transport en logistiek is een grote bedrijfstak in Nederland – en een doelgroep die niet bepaald bevoorrecht is waar het gaat om gezondheid.

Te zwaar

Veel vrachtwagenchauffeurs zijn te zwaar en lopen daardoor een relatief groot risico op verschillende aandoeningen. De sector zelf wil graag iets doen aan deze gezondheidsrisico’s, en is op allerlei manieren in gesprek met chauffeurs, werkgevers, vakbonden, arbodiensten en verzekeraars, en heeft al verschillende voorlichtingscampagnes gelanceerd. De gebruikelijke folders met waarschuwingen tegen ongezond eten en te weinig bewegen zijn echter niet effectief gebleken.

afb-jose-1

Intenders

In ons project is PhD-student Anniek Boeijinga begonnen met een serie interviews met vrachtwagenchauffeurs, waaruit bleek dat deze veelal wel weten dat zij gezonder gedrag zouden moeten ontwikkelen en dit ook wel willen, maar niet weten hoe dit in de praktijk te brengen. In termen van gedragsveranderingstheorie: zij hoeven niet meer gemotiveerd te worden, want ze hebben al de “goede” intentie – ze zijn intenders, maar hebben hulp nodig bij het daadwerkelijk DOEN en VOLHOUDEN van het gewenste gedrag.

Te impliciet

Een analyse van de gebruikelijke voorlichtingsfolders voor deze doelgroep liet vervolgens zien dat deze eigenlijk meer gericht zijn op vrachtwagenchauffeurs die nog géén intenders zijn: ze staan vol met argumenten om het gewenste gedrag te gaan vertonen, zoals gezonder eten en meer bewegen. Bovendien worden die argumenten vrijwel altijd op een impliciete manier gegeven, waarbij de lezer zelf moet beredeneren in hoeverre de argumentatie op hemzelf van toepassing is en wat het niet doen van dit gezonde gedrag in zijn situatie betekent. Dit beredeneren zou wel eens veelgevraagd kunnen zijn voor deze doelgroep waarvan de gezondheidsgeletterdheid niet altijd optimaal is.

Obstakels overwinnen

In beide opzichten zijn de folders dus niet goed toegesneden op de doelgroep: ze zijn niet expliciet genoeg, en ze hebben het inhoudelijk niet over waar het over zou moeten gaan – namelijk hoe de doelgroep de hindernissen kan overwinnen die hen bij het ontwikkelen van het goede gedrag in de weg staan. Dit zijn obstakels als: weinig gelegenheid om te bewegen en gezond te eten tijdens het werk; het niet volhouden van het gezonde gedrag omdat het ongezonde gedrag prettiger is (“genieten”); en de sociale omgeving die druk uitoefent om het ongezonde gedrag te vertonen (thuis blijven in plaats van bewegen).

afb-jose-2

Verhalen als brug

Persoonlijke verhalen kunnen helpen om de dubbele kloof te overbruggen, tussen intentie en gedrag en tussen argumenteren en identificeren. Wie een verhaal hoort of leest kan zich inleven in de personen in het verhaal en meeleven met de hindernissen die daarin worden overwonnen. In het geval van vrachtwagenchauffeurs kunnen die hindernissen in het verhaal de obstakels tussen motivatie en gezond gedrag zijn. We ontwikkelden authentieke verhalen op grond van de interviews met chauffeurs, waarin aandacht werd besteed aan manieren om dergelijke obstakels te overwinnen en dit vol te houden, en legden deze verhalen voor aan chauffeurs. Het bleek dat zij deze verhalen aantrekkelijk en overtuigend vonden, en dat hun intentie om gezond gedrag te ontwikkelen erdoor toenam. Dit is een veelbelovend eerste resultaat. In vervolgonderzoek zouden we graag de effecten op het daadwerkelijke gezondheidsgedrag (eet- en beweeggedrag) bestuderen; uiteindelijk gaat het natuurlijk om gezondheids-effectmaten zoals gewicht en ziekteverzuim.

Verschillende soorten verhalen

Om onze bevindingen over gezondheidsverhalen te kunnen generaliseren onderzocht Anneke de Graaf als postdoc in een review-studie, wat andere onderzoekers gevonden hebben aan effecten van narratieve interventies vergelijkbaar met die van ons. Het blijkt dat op het gebied van gezondheidscommunicatie veel verschillende vormen van verhalen zijn gebruikt in verschillende soorten experimenten met overtuiging en intenties als effectmaten. Er komt geen duidelijk patroon van resultaten uit, maar we zien wel enkele tendensen: positieve verhalen lijken effectiever dan negatieve; ik-vertellingen lijken effectiever dan derde-persoons-vertellingen; emotie-oproepende verhalen lijken effectiever; en een openlijk persuasieve bedoeling lijkt geen probleem voor het effect van een gezondheidsverhaal.

Openlijk overtuigend

Dat laatste is opmerkelijk, omdat één van de redenen om verhalen toe te passen in de gezondheidscommunicatie nu juist de veronderstelling was, dat verhalen door hun meeslependheid minder aanleiding tot tegen-argumenteren geven. Misschien is een overtuigende bedoeling van een gezondheidsverhaal wel geen probleem en hoeft die niet “verstopt” te worden; mogelijk lezen mensen zo’n verhaal, overtuigend of niet, gewoon graag omdat het duidelijk en voorstelbaar is, en snappen ze heus wel wat de persuasieve boodschap daarbij is. Dat is iets dat we verder willen onderzoeken in vervolgstudies.

Leave a Reply