Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Shut up and listen: vrachtwagenchauffeurs aan het woord over weten, willen en kunnen

Anniek_300In haar PhD-project onderzoekt Anniek Boeijinga een nieuwe, veelbelovende aanpak om vrachtwagenchauffeurs aan te zetten tot een gezondere leefstijl: persoonlijke verhalen. Het achterliggende idee is dat persoonlijke verhalen van collega-chauffeurs die er al wel in geslaagd zijn om gezonder te eten en/of meer te bewegen, een voorbeeld (of rolmodel) kunnen zijn voor andere chauffeurs.

Column
Anniek Boeijinga

Ik trek de deur achter me dicht en neem plaats op de bijrijderstoel. Meteen valt mijn oog op het handdoekje dat het dashboard een huiselijke sfeer geeft. A pint a day keeps the doctor away, staat er in grote witte letters opgedrukt. Deze tegelwijsheid lijkt het stereotype beeld van ‘de vrachtwagenchauffeur’ te bevestigen: door een gebrek aan kennis, een gebrek aan motivatie, of allebei doet deze zich dagelijks tegoed aan sloten koffie, pintjes bier en broodjes bal. Bedenk daarbij de bollende buik als gevolg, en het beeld is compleet.

vrachtwagen_pint

Huidige initiatieven om de chauffeur wat gezonder te krijgen, richten zich doorgaans dan ook op de verhoging van kennis en motivatie – gewapend met opsommende feitjes en pragmatische argumentatie. Toch blijkt deze aanpak tot op heden weinig effectief. Hoe vrachtwagenchauffeurs dan wel te verleiden tot gezonder gedrag? Binnen mijn PhD-project onderzoek ik een veelbelovende, alternatieve aanpak: persoonlijke verhalen. Het achterliggende idee is dat persoonlijke verhalen van collega-chauffeurs die er al wel in geslaagd zijn om gezonder te eten en/of meer te bewegen, een voorbeeld (of rolmodel) kunnen zijn voor andere chauffeurs.

De eerste stap in het ontwikkelen van een dergelijk verhaal is luisteren. Aandachtig luisteren naar de verhalen van vrachtwagenchauffeurs. Want wat hebben zij eigenlijk zelf te vertellen over hun gezondheid? Om daar achter te komen, stap ik vandaag in de wagen van een Rotterdamse containerchauffeur. De zorg vooraf dat het stil zou vallen, blijkt ongegrond. De chauffeur vertelt honderduit. Over het leven als chauffeur, de dagelijkse werkzaamheden, en het reilen en zeilen binnen de transport. Over europallets, kooiapen, luxewagens en tachografen.

Wanneer we samen aan de koffie zitten bij het volgende losadres, vertelt hij over zijn thuissituatie. Elke dag boodschappen doen en een verse maaltijd bereiden zit er niet in. Gelukkig maakt zijn vrouw altijd een broodtrommeltje voor hem klaar, zo is hij niet afhankelijk van het aanbod onderweg. “Scheelt bovendien ook flink in de portemonnee”. Doordat zijn werktijden onregelmatig zijn, weet hij nooit hoe zijn week eruit zal zien. Hij is vaak laat thuis, waardoor hij zijn kinderen weinig ziet. Het weekend is dan ook heilig.

Zonder ernaar gevraagd te hebben, deelt de chauffeur dat hij best wat gezonder zou willen leven. Nu hij rond de vijftig is, merkt hij toch dat het lijf wat minder wil dan voorheen. Vooral qua conditie. Als alternatief voor de sportschool (de openingsuren komen niet overeen met de werkuren van de gemiddelde chauffeur), heeft hij thuis een stang gemonteerd waaraan hij zich kan optrekken. Ook doet hij voor het douchen vaak een aantal push ups. Zo pakt hij hier en daar toch wat beweging en blijft hij fit genoeg om met zijn kinderen te spelen en ravotten.

Het verhaal van deze chauffeur staat niet op zich. Hoe meer chauffeurs ik spreek, hoe meer het stereotype beeld wordt doorbroken. Chauffeurs weten wel degelijk wat goed en niet goed voor hen is. Ook is de wil vaak wel aanwezig. Het probleem lijkt ‘m dan ook niet zozeer te zitten in de motivatiefase, maar in de uitvoeringsfase: obstakels en verleidingen op de weg naar een gezonder leefstijl, blijken soms te hoge drempels om de intentie om te kunnen zetten naar daadwerkelijk gedrag.

Los van de waardevolle input voor de verhaallijnen en personages, heb ik veel geleerd van de gesprekken met de chauffeurs. Wanneer ik met hun aan tafel zit, zijn zij de experts en ik de toehoorder die het geluk heeft deelgenoot te mogen worden van hun wereld en hun ervaringen. Bovenal heb ik leren luisteren, echt luisteren. Met aandacht en respect. Want alleen zo kom je erachter waar het echte probleem zit, en alleen zo kun je –samen met de doelgroep– tot een passende en effectievere oplossing komen.

Kortom, doe af en toe een stapje terug. Laat de ander de expert zijn: shut up and listen!

Ter inspiratie:

TED Talk Ernesto Sirolli: ‘Shut up and listen’

  1. Sander
    Sander1 November 2017

    Voor een vrachtwagenchauffeur lijkt het me ook heel erg lastig om gezond en gevarieerd te eten. Eigenlijk zou je zelf bakjes met eten mee moeten nemen die ook koud te eten zijn.

Leave a Reply