Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Rechtszitting in Tel Aviv: anders!

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk. Deze week: Guusje Jol die in een Israëlische rechtszaal een strafzaak bijwoonde.

Wat doe je als je naar een conferentie geweest bent en je hebt er een week vakantie aan geplakt? Dan ga je natuurlijk naar een rechtszitting! Het is gratis vermaak (altijd belangrijk voor een Nederlander :-)) en daarnaast is het interessant om verschillende systemen te vergelijken en te zien hoe het ook anders kan. En anders is het zeker!

Publiek

De zaal zit behoorlijk vol met publiek, wat in Nederland vrij ongebruikelijk is. Veel Nederlandse strafzaken gaan voorbij zonder toeschouwers. Deels komt dat doordat verdachten meestal met één tegelijk aan de beurt zijn. De zaak wordt dan uitgeroepen door de bode en een ‘vrije voeter’ begeeft zich naar de zaal en de verdachte in voorarrest wordt aangevoerd vanuit het cellenblok. Als er familie en vrienden en soms een slachtoffer aanwezig zijn, is dat maar voor één verdachte tegelijk. Geruchtmakende zaken en zaken met meer verdachten zijn hier natuurlijk een uitzondering op.

U raadt vast al dat dat in Israël anders is; daar kom ik zo op terug.

guusje_blog_telaviv

New Court House, Tel Aviv

Serene rust versus kakofonie

Maar meer nog dan het aantal toeschouwers, is het opvallend hoe veel er gepraat wordt. Door iedereen. Door elkaar. Dat is vooral opvallend voor wie wel eens bij een gemiddelde Nederlandse strafzaak is geweest. Daar heerst een serene rust. Iedereen is gefocust op wie op dat moment officieel de beurt heeft. Gepraat in de zijlijn is in beginsel niet toegestaan en meestal gedraagt iedereen zich daarnaar. Als er toch iets uitgewisseld moet worden, gaat dat heel zacht of eventueel met een briefje. Ook tussen de parketpolitie (de politie die verdachten bewaakt die in voorarrest zitten), tussen advocaten en hun cliënten en tussen de rechters onderling. Als het volume dat van een normaal gesprek aanneemt, mag men rekenen op een reprimande van de rechter. Tot zover Nederland.

In deze Israëlische rechtszaal gaat het anders. De rechter overlegt met haar buurman aan haar linkerzijde (voor de kijkers rechts) of ze voert een discussie of gesprek met verdachte of een advocaat.

Maar daar blijft het niet bij. Zoals gezegd, de verdachten worden niet alleen, maar in groepjes aangevoerd. Uiteraard valt er tijdens zo’n dagje uit de bajes onderling het nodige te bespreken. Er is ook non-verbale communicatie met mensen die in de zaal zitten, inclusief handkusjes en dat soort werk. De politieagenten die de verdachten bewaken, komen de tijd door met beetje gegeit met hun collega’s.

Verschillende advocaten maken van de gelegenheid gebruik om hun cliënten te spreken voor ze aan de beurt zijn. Ze praten over de glazen wand heen die de verdachten en hun bewakers scheidt van de rest van de aanwezigen. Andere advocaten die nog niet aan de beurt zijn, bladeren in dossiers of krijgen telefoontjes die ze aannemen (!). Soms lopen ze de zaal uit, maar vaak ook lopen ze naar achter in de zaal om daar verder te praten.

De advocaten voeren met enige regelmaat heftige discussies met meneren in T-shirts die voor het podium van de rechter bij een spreekgestoelte staan. Ik vermoed officieren van justitie. (De personen in T-shirt staan overigens ook regelmatig achterin de zaal te bellen.)

Nu en dan komt er iemand binnen die een handtekening moet hebben van deze of gene. Dat wordt dan tussendoor even geregeld. Ook worden er allerlei papieren afgeleverd.

Er is ook zo’n beveiligingsmeneer met een ‘oortje’. Die overlegt soms met politieagenten of met getuigen. Zachtjes, dat wel.

De printer zingt ook een deuntje mee. Met enige regelmaat komen er stukken uit die dan weer met de nodige chaos (voor iemand die geen Hebreeuws spreekt) verspreid worden onder diegenen die de stukken kennelijk nodig hebben.

Logischerwijs voelen de vrienden en bekenden van de verdachten die er als toeschouwer zijn zich intussen ook niet meer gehouden hun snufferd te houden. Het volume van hun reflecties op het geheel (of de vakantie) neemt voortdurend toe. Waardoor de rest ook weer luider moet praten om zich verstaanbaar te maken. Ook moeten sommigen zo lang wachten voor hun bekende aan de beurt is, dat ze in en uit lopen. Om de benen te strekken, te lunchen, het parkeerautomaat bij te vullen, een sanitaire stop… wie zal het zeggen?

Met de hand op tafel

De rechter lijkt redelijk stoïcijns, maar soms wordt het haar kennelijk te gortig. Ze mept met haar hand op het bureau en ‘ssssss’t’. Dat heeft een paar seconden effect en dan begint het geroezemoes langzaam weer. Soms lijkt ze de aanwezigen expliciet te manen tot stilte, aangezien ze dan een tikkeltje chagrijnig lijkt en iedereen dan even stil is.

De beveiligingsmeneer vult haar pogingen aan met crowd control: als de toeschouwers te veel volume produceren worden ze soms tot stilte gemaand. (Hij maant overigens ook een toeschouwer wakker te worden: die zit er al een poosje en doodt de wachttijd met een dutje).

guusje_blog_zittingszaal

Openbaar

Na een tijdje valt het me op dat er nauwelijks als zodanig gemarkeerde beslissingen lijken te vallen. Er wordt niet met een hamer geslagen, er wordt niet in stilte geluisterd naar iets wat een vonnis zou kunnen zijn. Wel worden soms groepjes verdachten afgevoerd. Bovendien ziet iedereen er wel erg informeel uit. Ik had al wel begrepen dat Israëliërs gemiddeld genomen niet zo formeel gekleed zijn (ik denk dat het er te warm voor is), maar dit is toch wel héél informeel.

Ik vraag aan de beveiligingsman wat er gaande is, en het blijkt een zitting te zijn waarbij beoordeeld wordt of verdachten die in voorarrest zitten, daar langer moeten blijven. Dat dit op een openbare zitting gebeurt, is niet vanzelfsprekend als je een Nederlandse bril op hebt. In Nederland is de berechting in de meeste zaken openbaar, en de uitspraak is altijd openbaar. Maar de vraag of iemand voor z’n berechting vast moet zitten wordt in een besloten zitting (raadkamerzitting) behandeld.

Officieren of politie?

De beveiligingsman zegt ook iets over de mannen in T-shirts van wie ik dacht dat ze van het OM waren. Ik kan het niet helemaal goed verstaan, maar ik denk dat hij zegt dat de politie (en dus niet het openbaar ministerie) het woord doet over wie moet blijven vastzitten en wie niet. Ook anders dan in Nederland.

Beurtwisseling

Ik ben ook benieuwd of er altijd zoveel discussie is, ook met de rechter, en of er altijd zoveel gepraat wordt. De beveiligingsmeneer antwoordt zuchtend: ‘it’s always like this’.

Dat lijkt me vermoeiend. Voor verdachten, voor wie de gang van zaken vaak sowieso al abracadabra is. Voor de rechter, die een dialoog moet voeren met iemand die ze een groot deel van de tijd alleen met veel moeite kan verstaan. Voor de griffier die verslag moet leggen van argumenten die overstemd worden door geroezemoes. Voor de advocaten die soms moeite hebben om hun punt verstaanbaar te maken. Ik zie bijvoorbeeld een jonge, vrouwelijke advocaat die niet boven het kabaal uit komt en de beurt kwijtraakt. Een meer oudere, mannelijke advocaat zet zijn volumeknop open en slaagt erin de goegemeente voor een paar minuten te laten luisteren…

Al met al vraag ik me af hoeveel informatie er verloren gaat en in hoeverre iemand ook maar naar huis (of het huis van bewaring) gaat met het gevoel dat er naar hem of haar geluisterd is.

Op wie zit ik te wachten?

De beveiligingsmeneer komt overigens op mij af met de vraag op wie ik zit te wachten en of hij voor mij moet nagaan of de verdachte er al was. En ik mag ook wel wat meer naar voren komen zitten als ik even wil zwaaien naar de verdachte. Kortom, of ik familie of een bekende ben van een van de verdachten. Als ik zeg dat ik uit interesse kom kijken, kijkt hij ietwat verbaasd. Dat is dan weer wél een heel bekende reactie…

Leave a Reply