Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Politieverhoren met kind-getuigen

guusje_jol_300

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk.

Deze week: Guusje Jol over het belang van onderzoek naar politieverhoren met kind-getuigen.

Knipsels, rapporten, films en meer…

Ongeveer een half jaar geleden ben ik begonnen met een verzameling krantenartikelen over seksueel misbruik. Ik knip ze uit de Metro, NRC Weekend en soms uit het plaatselijke sufferdje, en plak deze knipsels dan op de betonnen zuil in onze kamer in het Erasmusgebouw. Daarnaast heb ik een bonte verzameling van films, documentaires, onderzoeksrapporten, boeken over seksueel misbruik verzameld.
‘Waarom’ vraagt u zich wellicht af… Dat zit zo.

Onderzoek naar verhoren met kind-getuigen

Ik ben in 2013 begonnen met een promotieonderzoek naar getuigenverhoren met kinderen over seksueel misbruik. Dat misbruik kan variëren van gevallen tot langdurige incest, tot de ‘kinderlokker’ met snoep (of jonge katjes) in de bosjes. En van mensen die kinderen vragen voor de webcam hun shirt op te tillen, tot de oppas die zijn (het is meestal een ‘hij’) broek laat zakken.
In een aantal gevallen leiden deze zaken tot een melding, hetzij bij de politie, hetzij bij een andere instantie zoals ‘Veilig Thuis’ (het voormalige Advies- en Meldpunt Kindermishandeling/AMK). Soms leidt een melding tot aangifte. En een deel daarvan leidt tot een verhoor in de kindvriendelijke verhoorstudio. Dat wil zeggen: een ruimte die is uitgerust met vrolijke kleuren, vaak met kindertekeningen, wat speelgoed en, niet te vergeten, camera’s.
Daar worden verhoren afgenomen door politieagenten met een gedegen opleiding om informatie te verzamelen voor het strafproces. Dit is een lastige taak: van de ene kant wil de politie kinderen en hun verhaal recht doen. Maar iemand aanmerken als verdachte kan enorme gevolgen hebben voor die persoon. En dat is helemaal schrijnend als dat – achteraf bezien – ten onrechte was (zie voor een fictief voorbeeld de film Jagten; en een item bij Pauw en Witteman naar aanleiding van die film).

Toch is nog vrij weinig bekend over hoe het verhoor met kinderen in de praktijk verloopt. En meer kennis kan leiden tot betere verhoren. Vandaar mijn onderzoek.

Speelgoed

kranten-stapelTerug naar de knipsels en dergelijke. Deze laten onder meer zien hoe wijdverbreid het probleem van kindermisbruik is. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen kinderen becijferde in 2014 dat 32% van de kinderen in Nederland te maken krijgt met seksueel geweld. Dat is bijna een derde van alle kinderen!
Behalve wijdverbreid is kindermisbruik ook complex: het gaat meestal gepaard met afhankelijkheidsrelaties, loyaliteitsconflicten, zelfverwijt, niet serieus genomen worden en zwijgen. Recent hebben bijvoorbeeld het Kinderrechtencollectief en Defence for Children publicaties uitgebracht waarin kinderen over zulke ervaringen vertellen. Niet alleen ervaringen met misbruik zelf beschadigen het kind, maar ook de soms moeizame en contraproductieve gang door hulpverlenings- en justitiële instellingen.

Een ander goed voorbeeld van de dilemma’s die een misbruikt kind kan tegenkomen is te vinden in de debuutroman van Kim van Kooten: Lieveling. Het gaat over de vijfjarige Puck die jarenlang wordt misbruikt door haar stiefvader. Behalve dat het boek niet weg te leggen is (ik heb het in een ochtend gelezen), maakt het duidelijk waarom je als kind niet ‘even’ meldt dat je misbruikt wordt: dingen beginnen relatief onschuldig, wat is eigenlijk normaal, en hoe reageren volwassenen als je vertelt wat je is overkomen, wie gelooft je, en de stiefvader geeft ook veel aandacht en massa’s speelgoed… Van Kooten doet wat je als wetenschapper niet kunt doen: de lezer laten meekijken in het hoofd van een ander.

Kortom

Mijn verzameling knipsels-en-meer laat dus zien dat aandacht voor het onderwerp geen overbodige luxe is, en dat die aandacht uit verschillende invalshoeken kan komen: journalistiek, rechtspraak, beleid, hulpverlening, kinderrechtenorganisaties, (ad hoc) onderzoekscommissies, onderwijs, kinderombudsmannen, kunst, politie, wetenschap, etc. De verzameling laat ook zien wat zo mooi is aan taalbeheersing: dat wetenschappelijk onderzoek is ingebed in de samenleving en direct een maatschappelijk relevante bijdrage levert!

 

Meer lezen
Defence for Children (2015) Minderjarige slachtoffers van seksueel misbruik in het strafproces.
Het kinderrechtencollectief (2016) Het heeft invloed op alles.
Kim van Kooten (2015) Lieveling.
Nationaal Rapporteur (2014) Op goede grond.
Nationaal Rapporteur (2016) Ontucht voor de rechter.

Meer kijken en luisteren
Kindvriendelijke verhoorstudio in Friesland
Jagten (2012)
Pauw en Witteman (25 oktober 2012)
Interview met Ytje Hokwerda van Defence for Children d.d. 22 september 2015

Guusje Jol – persoonlijke pagina →

Leave a Reply