Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Pijnlijke informatie

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk. Deze week: Wendy Jacobs, over de vraag of informatie over pijn gewenst of ongewenst is.

Door mijn promotieonderzoek waarbij ik onder andere kijk naar arts-patiënt communicatie ben ik tegenwoordig erg gespitst op wat de dokter precies zegt of juist niet zegt. Dat was ook het geval toen ik laatst bloed moest laten prikken. De dokter pakte haar injectienaald, zei dat ik een vuist moest maken en toen gebeurde het. Daar was de door mij zo gevreesde uitspraak: “Daar komt ie, het gaat nu even pijn doen, maar dat gaat zo weer over”. Pijn? O nee, waarom noemde ze nou precies dat woord? Een beetje nerveus schoof ik heen en weer op mijn stoel. Mijn gebalde vuist werd klam. De dokter zei nog iets, maar ik lette niet meer op. Dat ene woord dreunde na in mijn hoofd… PIJN.

Als PhD student heb ik inmiddels het een en ander gelezen over het nocebo effect en weet ik dat onze verwachtingen en angsten een rol kunnen spelen bij het ervaren van bijwerkingen of pijn na een medische behandeling of procedure. Ik wist dus dat het uit zou maken wat de dokter zou zeggen. Heeft zij het over “pijn” dan is de kans groter dat het ook daadwerkelijk meer pijn zou gaan doen dan wanneer zij meer geruststellende woorden zou gebruiken en bijvoorbeeld zou zeggen: “Je krijgt nu een prik maar je zult je comfortabel voelen tijdens de procedure” (Varelmann, Pancaro, Cappiello,& Camann, 2010). Alleen al het feit dat ik me hiervan bewust ben zou dit effect teniet moeten kunnen doen of in ieder geval verminderen, dus dat stelde me gerust. Snel dacht ik aan iets anders en probeerde te denken aan “geen pijn” maar zoals we allemaal waarschijnlijk wel weten gaat dat lastig. Het is net zoiets als niet mogen denken aan een geel paard. Hoe werkt dat dan? Kan ik zo een uitspraak van de dokter ongedaan maken? Afleiding, jezelf geruststellen, denken aan iets moois? Fijner was het geweest als de dokter het woord pijn helemaal niet genoemd had. Natuurlijk weet je zelf stiekem ook wel dat een prik niet aangenaam zal voelen, maar het wordt er niet beter op als de arts de aandacht richt op de pijn die mogelijk gaat komen.

injectie

Misschien kun je sommige dingen dus maar beter niet weten. Een vreemde gedachte in ons informatietijdperk. Allerlei gezondheidsinformatie is tegenwoordig te vinden op internet (zie ook het bericht van Hans Vehof). Je kunt je eindeloos informeren over verschillende ziektebeelden, nare bijwerkingen en risico’s. Het is belangrijke informatie, maar wat als deze informatie een negatieve invloed kan hebben op de bijwerkingen en de pijn die we daadwerkelijk gaan ervaren? Zou je dan nog alles willen weten? Een moeilijke vraag, zeker voor iemand die net zoals ik zeer nieuwsgierig is van aard. En trouwens, informed consent procedures verplichten artsen ook om patiënten juist en volledig te informeren over de behandeling, de procedure en de bijwerkingen voor de patiënt toestemming geeft voor een behandeling. De vraag is dus niet of iemand wel of niet geïnformeerd moet worden, de vraag is hoe. We moeten duidelijker krijgen welke informatie je geeft, op welk moment en aan wie. En daar ligt de uitdaging: een manier vinden om als dokter toch de juiste en volledige informatie te verschaffen, maar dan op een wijze waarop je zo min mogelijk angst en negatieve verwachtingen veroorzaakt bij de patiënt.

Varelmann, D., Pancaro, C., Cappiello, E. C., & Camann, W. R. (2010). Nocebo-induced hyperalgesia during local anesthetic injection. Anesthesia & Analgesia, 110(3), 868-870.

Leave a Reply