Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

“Mevrouw, mag ik u iets vragen?”

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk. Deze week: Liza van Lent over de kunst van het vragen stellen.

De laatste tijd word ik van alle kanten bestookt met vragen. Studenten (“Wilt u dit nog eens uitleggen?”), vrienden (“Kun je dit even voor me nalezen?”), mijn Italiaanse en Turkse kamergenoten (“Wat betekent ‘blaffen’?”), je kan het zo gek niet bedenken. Ik kan zelfs niet meer rustig mijn thee drinken, want ook de theezakjes willen tegenwoordig iets van me weten (“Welke beroemdheid zou je willen zijn?”).

Toen ik voor het eerst het “Mevrouw, mag ik u iets vragen?” opving tijdens een college dat ik mocht geven, duurde het een paar seconden voor ik in de gaten had dat de desbetreffende studente het tegen mij had. Wanneer je direct na je afstuderen op de universiteit aan het werk gaat, is het een hele omschakeling van perspectief: ik zat niet langer zelf op een stoel in de zaal, maar was plotseling degene die met “mevrouw” en “u” werd aangesproken. In plaats van dat ik de vragen kon stellen, was ik degene van wie het antwoord werd verwacht.
Mijn eerste impulsantwoord (“dat heb je nu al gedaan”) onderdrukkend, sloeg dat besef in als een bom. Verwarring (“Heeft ze het echt tegen mij?”), maakte plaats voor een vreemd gevoel van zelfgenoegzaamheid, en dat kwam niet alleen door de formele aanspreekvorm (“Zie ik er zo autoritair uit dan?”). Het feit dat ze me een vraag stelde, impliceerde immers ook dat ze ervan uitging dat ik haar een goed antwoord kon geven en wanneer je als pas afgestudeerde in je eentje voor een groep van twintig studenten staat, is dat toch een van de eerste dingen waar je aan gaat twijfelen.

Hoe stel je een vraag?

Het zette me eens goed aan het denken. Naast het overduidelijke voordeel voor de ‘vrager’, die als het goed is een antwoord krijgt, had ik namelijk nog nooit zo bewust nagedacht over de effecten op de ‘ondervraagde’. Een paar kopjes thee later (“Waar zou je meer tijd aan willen besteden?”), was ik tot de conclusie gekomen dat ik de kwaliteit om goed(e) vragen te stellen toch had onderschat. Een vraag kan ervoor zorgen dat degene aan wie deze is gericht, zich onbegrepen of in het nauw gedreven voelt (“Pardon?!”), maar wanneer de vrager oprecht interesse toont in het antwoord, en in de ander, wordt diezelfde vraag heel anders ontvangen (“Wat zal ik eens terugvragen?”).

vragen3Als student wordt je vanaf de allereerste collegedag ingepeperd hoe belangrijk het is om een goede onderzoeksvraag te stellen (“Hoe moet je SMART formuleren?”), maar wat mij betreft kunnen we dit nog veel breder trekken. Vragen zijn ook belangrijk in communicatievormen buiten onderzoeksverslagen en wetenschappelijke artikelen (“Wie had dat gedacht?”). Hoe gemakkelijk het ook is om op Twitter de hashtag #durftevragen of #dtv te gebruiken, face-to-face de juiste woorden vinden, is een heel ander verhaal. Waarom stel ik een vraag? Hoe stel ik een vraag? En, minstens zo belangrijk, begrijp ik het antwoord? Allemaal kwesties waar ik me steeds bewuster mee bezig ben gaan houden.

Blijf me dus vooral bestoken met vragen, ik vraag er jullie allemaal om! En mocht je zonder inspiratie zitten, dan kun je altijd nog een doosje thee aanschaffen. Ik ga vast een kopje zetten.

Share this on social networks

Leave a Reply