Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Gezondheidsbeslissingen nemen: zelf, samen, of ècht samen

 jose_300 Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk.

Deze week: José Sanders over het nemen van moeilijke gezondheidsbeslissingen.

Gezondheidsbeslissingen nemen: zelf, samen, of ècht samen

Een tijdje geleden heb ik geheel tegen mijn zin een serieuze beslissing moeten nemen over een behandeling. En toen heb ik pas echt begrepen, en aan den lijve gevoeld, hoe zo’n beslissing in de gezondheidscontext tot stand komt.

De eerste arts met wie ik over mijn behandeling ging praten, was al een heel eind verder dan ik zelf. “Wilt u in dit ziekenhuis blijven voor DE therapie, of wilt u DIT in uw eigen woonplaats doen?”
Wacht even, zo gaat dat niet. Het protocol wilde dit wel, maar ik wilde eerst anwoorden op allerlei vragen over aard, noodzaak en consequenties van, en alternatieven voor DE therapie. Maar daar had de arts haar pet niet zo naar staan. Ze gaf me zakelijk alle informatie over hoe een en ander zou gaan plaatsvinden, overhandigde me een map waar alles nog eens in uitgelegd werd, en liet weten dat ze me een week later zou bellen om mijn beslissing te horen: “Veel wijsheid gewenst”.

Informed of shared decision making

Deze wijze van besluitvorming wordt in de gezondheidscommunicatie Informed Decision Making genoemd. Tegenwoordig is het standaard, en zelfs in de wet vastgelegd, dat alle medische behandelingen worden voorafgegaan door een geïnformeerde beslissing van de patiënt zelf die is gebaseerd op erkenning en begrip van door de behandelende zorgerlener verstrekte informatie over de feiten, implicaties en consequenties van de medische actie. So far, so good.

JSMaar de literatuur zegt ook dat bij echte keuzes en risico’s het te prefereren is als zorgverlener en patiënt samen de daadwerkelijke beslissing nemen: Shared Decision Making. Dat leek me dan ook, gezien de consequenties van DE therapie, een beter idee. Mijn huisarts was het daarmee eens en verwees me naar een andere arts, die veel meer ruimte gaf aan mijn twijfels en al mijn vragen uitvoerig beantwoordde. Maar nog steeds vond ik het moeilijk om een beslissing te nemen. Toen zei ze: “Weet je, ik zou het toch maar wel doen.”

Reframing

Deze manier van besluitvorming beïnvloeden is eigenlijk een terugval naar het aloude paternalisme: “de dokter weet wel wat goed voor de patiënt is”. Toch was het niet kleinerend; ik wàs immers al helemaal geïnformeerd. Wat de arts deed noem ik reframing van de beslissingsruimte. Zij zette zichzelf ook op het spel. Framing duidt op het perspectief op de (gezondheids)situatie, dat sommige aspecten uitvergroot en andere aspecten weglaat. In dit geval wordt duidelijk dat het frame van de informed decision making (u weet alles, veel wijsheid gewenst) op zichzelf nog geen ruimte maakt voor een morele betrokkenheid op elkaar, terwijl het persoonlijke frame (als ik me voorstel dat ik jou was) dat juist wel doet.

De morele betrokkenheid van de arts maakte het mogelijk om een beslissing met veel consequenties te nemen. Het verschil tussen zelf een beslissing nemen, samen een beslissing nemen, en ècht samen een beslissing nemen was voor mij beslissend. Ik heb veel bijgeleerd over gezondheidscommunicatie.

Verder lezen
Over het verschil tussen eenvoudige instemming, informed decision making, en shared decision making, zie Whitney, S. N., McGuire, A. L., & McCullough, L. B. (2004). A typology of shared decision making, informed consent, and simple consent. Annals of Internal Medicine, 140(1), 54-59.
Over het recht op instemming met medische behandelingen en de rol van informatie daarbij zie de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO).
Zie over framing in gezondheidscommunicatie: Sanders, J., & Meijman, F. J. (2012). ‘Jouw keuze’ als frame-Media en voorlichting over bevalling. Tijdschrift voor Taalbeheersing, 34(3), 229-250.

Leave a Reply