Persuasive communication

Centre for Language Studies | Faculty of Arts | Radboud University Nijmegen

Effecten van nieuws over innovatieve behandelingen op chronisch zieke patiënten

hans_vehof_300

Elke week verschijnt op deze site een bijdrage van één van onze onderzoekers over communicatie in onderzoek en praktijk.

Deze week: Hans Vehof over effecten van nieuws over innovatieve behandelingen op chronisch zieke patiënten

Sinds vijf jaar zoek ik maandelijks informatie over verkoudheid, over rode vlekjes en over oorzaken van te korte middagslaapjes. Ik ben namelijk sinds vijf jaar vader. De kinderen zijn alle drie gezond, laat ik het even afkloppen, maar ik word regelmatig zenuwachtig van een vaag kwaaltje.

Een factor die mij stress oplevert is het aanbod van mogelijke ziektes dat mij om de oren vliegt als ik enkele onschuldige symptomen in Google intyp. Ik moet mij door griezelige diagnoses heen worstelen tot ik bij de redelijke kandidaten ben aangekomen. Vorige maand had ik uiteindelijk de keuze tussen de vijfde en de zesde ziekte.

Na het bezoekje aan de huisarts kwam ik in de volgende zoekfase terecht: hoe kunnen we de genezing nog iets versnellen? Weer een wirwar van informatie, bijvoorbeeld in kranten, op internetfora, bij betrouwbare instanties zoals het RIVM, maar ook bij kwakzalvers met veel te professionele websites. Ik surf door deze informatie met veel interesse, enthousiasme, hoop en ergernis. Ouders zullen toch niet alle adviezen opvolgen die ik vanavond tegenkom? Tegelijkertijd denk ik: hoe zal de beschikbaarheid van alle gezondheidsinformatie uitwerken op patiënten die écht, en chronisch, ziek zijn?

Natuurlijk zal dat flink verschillen tussen patiënten. Niet iedereen zoekt op dezelfde manier naar informatie. Zo bestaat er de indeling “monitoring vs blunting”, oftewel de zoekers en de nieuwsmijders. Daarnaast is er verschil in de doorzochte media en de bronnen. Bovendien zal niet iedereen nieuwsclaims op dezelfde manier interpreteren of vertalen naar emoties en gedragsaanpassingen. Culturele invloeden lijken hierbij een rol te spelen; bijvoorbeeld bij de acceptatie van een ziekte. Maar ook educatieniveau en situationele en psychologische factoren bepalen welke informatie een persoon tot zich neemt. Achterliggende motivaties om te gaan zoeken lopen ook uiteen. Voorbeelden van zulke motivaties zijn het voorbereid willen zijn op een medisch consult, het willen meedenken over behandelingsmogelijkheden en het willen anticiperen op de ongemakken van de toekomst.health-information

Is al die informatie goed voor de patiënt?

Wat zou er dan kunnen gebeuren als een chronisch zieke patiënt leest over een innovatieve behandeling in ontwikkeling? Zo’n medicijn dat wellicht over jaren op de markt komt als het door alle klinische onderzoeksfasen heen komt? Is dat lezen goed voor de patiënt? Extra hoop en optimisme leiden gemiddeld genomen tot positieve gezondheidsuitkomsten, dus dat lijkt op winst. Het kan ook zijn dat hopen op nieuwe behandelingen stress oplevert vergeleken met berusting in de huidige situatie. Maar niet alleen hoop, stress of berusting zijn factoren. Kan het niet zijn dat het bericht ondertussen de levensstijl van de patiënt en zijn therapietrouw beïnvloedt? We weten het niet, maar het klinkt alsof dit ook tot de mogelijkheden behoort. Er bestaat nauwelijks wetenschappelijke informatie over dit onderwerp. Op dit moment kan ik er vooral nog over hypothetiseren.
Ik ben -voor alles- voorstander van transparantie van medische onderzoeksresultaten. Er is volgens mij geen reden voor algemene censuur simpelweg om een kwetsbare subgroep patiënten te beschermen. Maar effecten van nieuwsartikelen op patiënten worden wellicht onnodig versterkt door claims en adviezen terwijl daar nauwelijks bewijs voor is. Of misschien door veel te weinig uitleg over de hele prille fase waarin het onderzoek zich soms nog bevindt.

Onze kranten staan vol met resultaten van in-vivo onderzoek of boude relaties tussen voedingsstoffen en ziekte-uitkomsten. Ik ben benieuwd hoe patiënten deze berichten opvatten. Welke ontwikkelingen worden er eigenlijk allemaal serieus genomen? Een innovatief medicijn dat volgend jaar op de markt komt lijkt mij persoonlijk een reële kans op een betere behandeling. Maar als een artikel het eten van walnoten beschrijft als ‘wellicht gunstig’ bij diabetes, wordt dit dan beschouwd als een kans om de gezondheid serieus te verbeteren? En zo ja, zouden er dan ook ergens patiënten bestaan die hun dagelijkse wandeling vervangen door het eten van een portie walnoten?

De komende jaren prijs ik mijzelf gelukkig dat ik mag werken aan het verkrijgen van eerste inzichten in de complexe relaties die bij dit onderwerp horen. Daarmee wil ik bijdragen aan de optimalisatie van medische informatievoorziening door massa media.

Mijn onderzoek is een samenwerking tussen de Hogeschool Utrecht: Lectoraat Innovaties van Zorgprocessen in de Farmacie, waar ik een aanstelling heb als docent/promovendus, en de afdeling Persuasieve Communicatie van de Radboud Universiteit.

Hans Vehof – persoonlijke pagina →

Share this on social networks

Leave a Reply